Syntetyczne podsumowanie, na co zwrócić uwagę przy podpisywaniu umowy o zakazie konkurencji po ustaniu stosunku pracy?
Zakaz konkurencji po ustaniu stosunku pracy to umowa zawierana z pracownikiem, ale na czas już po zatrudnienia. Umowa będzie wykonywana przez Ciebie już jako byłego pracownika.
Dobrze, abyś miał świadomość na co zwrócić uwagę.
1. Forma umowy – tylko na piśmie
Umowa o zakazie konkurencji musi być zawarta w formie pisemnej – to wymóg prawa.
W praktyce oznacza, że dokument musisz podpisać własnoręcznie albo przy użyciu kwalifikowanego podpisu elektronicznego. Tak samo pracodawca.
📌 Uwaga: Sama wymiana skanów umowy nie wystarczy. Taka umowa będzie nieważna ze względu na niedochowanie wymaganej formy. To tak jakby umowa nigdy nie obowiązywała!
2. Zakres – nie może być zbyt szeroki.
Zakaz konkurencji powinien być proporcjonalny do skali działalności pracodawcy. Jeśli jego zakres jest zbyt ogólny lub obejmuje zbyt duży obszar (np. cały Świat), umowa może zostać uznana za nieważną.
Zbyt ogólne zapisy mogą działać na Twoją niekorzyść, dlatego dokładnie je przeanalizuj. Jeśli coś budzi Twoje wątpliwości dopytaj lub poproś o mailowe wyjaśnienie – będziesz miał dowód w razie sporu z Pracodawcą.
3. Czas obowiązywania zakazu
W umowie musi być konkretnie określony czas, przez jaki obowiązuje zakaz konkurencji.
W praktyce najczęściej spotykany okres to od 3 do 6 lub już rzadziej – 12 miesięcy po zakończeniu pracy.
Niewskazanie tego okresu sprawia, że umowa jest nieważna.
4. Kasa?
Za powstrzymywanie się od działalności konkurencyjnej po rozwiązaniu umowy o pracę, masz ma prawo do odszkodowania.
✅ Minimalna kwota to 25% wynagrodzenia otrzymanego przez Ciebie przed zakończeniem umowy przez okres odpowiadający okresowi obwiązywania zakazu. Nawet jeśli w umowie nie mowy o pieniądzach, to należy Ci się te 25%.
Przykład:
Jeśli zarabiasz 8.500 zł miesięcznie, a zakaz trwa 6 miesięcy:
8.500 zł × 6 × 25% = 12.750 zł – tyle wynosi Twoje odszkodowanie.
W praktyce:
- zazwyczaj stosuje się stawkę 25%.
- dla kadry zarządzającej spotyka się stawkę 50% lub nawet więcej.
- wypłata może być jednorazowa, ale w zazwyczaj dokonywana jest miesięcznych ratach – tak jak przy wynagrodzeniu za pracę.
📌 Uwaga: Jeśli nie otrzymasz odszkodowania w terminie, możesz: żądać jego zapłaty albo uznać, że zakaz konkurencji przestał Cię obowiązywać.
5. A co, jeśli naruszę umowę?
Jeśli naruszysz umowę, to licz się z obowiązkiem zwrotu otrzymanego odszkodowania.
Dodatkowo, jeśli w umowie zastrzeżono karę umowną, to oprócz zwrotu odszkodowania, licz się z obowiązkiem zapłaty kary umownej na rzecz byłego pracodawcy.
Zwróć uwagę czy wpisana do umowy kara umowna nie jest zbyt wygórowana – powinna odpowiadać Twojemu odszkodowaniu. Co potwierdza Sąd Najwyższy: „kara umowna nie powinna być rażąco wyższa od odszkodowania należnego pracownikowi za powstrzymywanie się od działalności konkurencyjnej”.
6. Zwróć uwagę na klauzulę odstąpienia od umowy!
Sprawdź czy w umowie wpisano klauzulę odstąpienia. Jeśli tak, pracodawca może odstąpić od umowy. Lepiej żebyś wiedział co to oznacza.
Po pierwsze – nie będziesz związany zakazem konkurencji i będziesz mógł prowadzić dowolną działalność, także konkurencyjną wobec swojego byłego pracodawcy.
Po drugie – brak odszkodowania. Jeśli wymyśliłeś sobie krótki, bezpieczny finansowo odpoczynek po zakończeniu pracy, lepiej szykuj plan B. Jeśli pracodawca, odstąpi od umowy o zakazie konkurencji w zastrzeżonym umownie terminie, nie musi wypłacać Ci odszkodowania.
Pamiętaj, że możesz negocjować postanowienia umowy, a w szczególności klauzulę dotyczącą odstąpienia. Jeśli pracodawca będzie nalegał na jej pozostawienie w umowie, przynajmniej będziesz świadomy konsekwencji.
7. I na koniec zasadnicze pytanie – czy muszę podpisać taką umowę?
Nie, ale …odmowa podpisania umowy może mieć dla Ciebie dotkliwe konsekwencje. Pracodawca może uznać to za przejaw braku lojalności i utraty zaufania. W skrajnych przypadkach może to stanowić podstawę do uzasadnionego wypowiedzenia umowy o pracę. Decyzja należy do Ciebie.
***
Masz wątpliwości co do swojej umowy?
Podpisując dokument, który ogranicza Twoją swobodę zawodową, powinieneś mieć pełną świadomość jego skutków. Warto skonsultować ją z prawnikiem.
Chcesz, aby tekst był dostosowany do konkretnej branży (np. IT, sprzedaż, produkcja)? Daj znać – pomogę dopasować go do odbiorców.